نظام آماری کشور وارد مرحله‌ای تازه و دگرگون نخبگان شده است. سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۴۰۵، که از دوم آبان‌ماه در سازمان برنامه و بودجه کلید خورد، نشان‌دهنده یک تحول بزرگ است. این رویداد، شیوه‌های سنتی و ده‌ساله گذشته را کنار گذاشته و فصلی نوین بر پایه فناوری‌های داده‌محور را آغاز می‌کند.
سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۴۰۵ چگونه انجام می‌شود؟
مرکز آمار ایران اعلام کرده است که این دوره از سرشماری برای اولین بار در کشور به شیوه «ثبتی‌مبنا» برگزار می‌شود. در این روش نوین، به جای مراجعه حضوری به تک‌تک خانوارها و استفاده گسترده از مأموران میدانی، اطلاعات از طریق تقاطع‌گیری و تحلیل داده‌های موجود در سامانه‌های مختلف دستگاه‌های اجرایی و دولتی استخراج خواهد شد.
غلامرضا گودرزی، رئیس مرکز آمار ایران، در توضیح این طرح تأکید کرده است که بهره‌گیری از توان تخصصی کارشناسان، استفاده بهینه از داده‌های اداری و به‌کارگیری فناوری‌های نوین، ارکان اصلی این سرشماری را تشکیل می‌دهند. این تغییر ساختاری، حرکت کشور به سمت دولت الکترونیک و مدیریت هوشمند داده‌ها را نشان می‌دهد.
جمعیت ایران در سال ۱۴۰۵ اعلام شد
جمعیت ایران در سال ۱۴۰۵ اعلام شد
مراحل اجرا و نحوه مراجعه آمارگیران
اجرای این طرح بزرگ از ۲۵ مهرماه به صورت داده‌محور آغاز شده بود و از دوم آبان‌ماه وارد فاز تکمیلی خود شد. نکته مهم برای شهروندان این است که مراجعه حضوری آمارگیران تنها برای خانوارهایی انجام می‌شود که اطلاعات ثبتی آن‌ها در سامانه‌های دولتی دارای نقص یا کمبود باشد.
مرکز آمار اعلام کرده است که برای این دسته از خانواده‌ها پیامک اطلاع‌رسانی ارسال خواهد شد. در این زمینه هشدار جدی داده شده است که پیامک‌های ارسالی فاقد هرگونه لینک اینترنتی هستند و شهروندان باید مراقب کلاهبرداران و افراد سودجویی باشند که با ترفندهای مختلف قصد سوءاستفاده از این رویداد را دارند.
طبق برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده، پرونده سرشماری ۱۴۰۵ در اسفندماه سال جاری بسته خواهد شد و نتایج اولیه آن به صورت رسمی انتشار می‌یابد.
بررسی این تغییر رویکرد نشان می‌دهد که نظام آماری ایران با یک چالش تاریخی روبه‌رو بوده است. تا پیش از این، سرشماری‌ها هر ۱۰ سال یک‌بار و به شیوه سنتی انجام می‌شد؛ روشی که هزینه‌های مالی بسیار سنگینی به دولت تحمیل می‌کرد، زمان زیادی می‌برد و آمارها به سرعت کهنه می‌شدند.
حرکت به سمت سرشماری ثبتی‌مبنا علاوه بر کاهش چشمگیر هزینه‌های اجرایی، این مزیت بزرگ را دارد که فاصله زمانی طولانی ده‌ساله را از بین می‌برد و امکان به‌روزرسانی مستمر داده‌های جمعیتی و مسکن را فراهم می‌کند.
برنامه‌ریزی اقتصادی، تخصیص بودجه و تصمیم‌گیری‌های کلان در حوزه مسکن و اشتراک منابع، همگی به آمارهای دقیق و زنده‌ای نیاز دارند که روش‌های سنتی دیگر پاسخگوی آن‌ها نبودند. اگر این پروژه با دقت کامل اجرا شود، کشور صاحب پایگاه داده‌ای مطمئن و کارآمد برای سیاست‌گذاری‌های آینده خواهد شد.
